Hiztegia: Haserrearen adierazleak

Hiztegi honetan bildu nahi izan ditugu lagunarteko hizkerako berba eta erranaldiak. Oinarrian "Berbeta berua" liburuko hiztegia dago (A. Telleria, Badihardugu Elkartea 2003). Horri gehitu zaizkio: batetik, beste zenbait liburutan jasotako hitzak; bestetik, eta batez ere, gazteei egindako elkarrizketa eta inkestetan batutako hitzak. Marrazkiak: Roberto Landa 'Mundina'. Informazio gehiago

aberiye euki. ad. (Haserrearen adierazleak) estar pirado, estar como una cabra. Horrek zaukek aberiye! Idea bat natulik etzaukek…! (AN)

Aka(b)o ba!. int. (Haserrearen adierazleak), (Pozaren adierazleak edo positiboak izan daitezkeenak) ¡claro!, ¡por supuesto!. -Karnabaletan erten beher al dezue disfrazaute? - Aka(b)o ba! (AN)

amote!. int. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) ¡anda ya!, ¡sí hombre!.

Anboto txapelarekin egon. ad. (Haserrearen adierazleak) tener careto de cabreado. Haserre aurpegia eduki. Argi ibilli hadi tabernarixakin eskatzeko orduan, Anboto txapelakin jaok-eta. (BB)

antzarrak ferratzera bidali/joan. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda. Gauza edo pertsonaren bat zakar arbuiatu.

artalak!. int. (Haserrearen adierazleak) y una mierda.

astoaren putza. int. (Haserrearen adierazleak) y una mierda.

badek hiletie!. adj. (Haserrearen adierazleak) quejica. Oaiñ ere kejan ai al haiz? Badek hiletie! (AN)

bajaai!. int. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) ¡relájate!. Bajaai, hi! Ze presa daukek?! (AN)

bekozko iluna jarri. ad. (Haserrearen adierazleak) fruncir el ceño. Haserre aurpegia jarri, bekokia zimurtu.

bekozkoa eduki. ad. (Haserrearen adierazleak) tener careto de cabreado. Haserre aurpegia eduki.

bekozkoa ipini. ad. (Haserrearen adierazleak) fruncir el ceño. Haserre aurpegia jarri, bekokia zimurtu.

belarertzekue eman. ad. (Haserrearen adierazleak) dar un sopapo, dar una bofetada, dar una torta. Eskua zabal-zabalik dela, masailean zaplada eman. Ixiltze ez bahaiz belarrertzeko bat emangoiat! (AN)

belarrizkinakoa eman. ad. (Haserrearen adierazleak) dar un sopapo, dar una bofetada, dar una torta. Eskua zabal-zabalik dela, masailean zaplada eman. Mutikuak, formal ez bazabizie, belarrezkiñako bana emongo dotsuet. (BB)

belarrondokoa eman. ad. (Haserrearen adierazleak) dar un sopapo, dar una bofetada, dar una torta. Eskua zabal-zabalik dela, masailean zaplada eman.

bereak eta bi entzun. ad. (Haserrearen adierazleak) oir las de dios. Norberaren kontra haserre esandakoak entzun.

bereak eta bi esan. ad. (Haserrearen adierazleak) decir las de dios, montar un pollo, montar el chocho. Norbaiten kontra, zeharo haserretuta, handiak esan. Kristonak eta bi esan jittuan alkatian kontra. (BB)

berotua eman. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Jipoitu.

demandan egin. ad. (Haserrearen adierazleak) estar de bronca. Eztabaidan jardun gogor. Etxera berandu aillegau eta, gaiñera, demandan egin najuan aittakin. (BB)

ditxosozko. adj. (Haserrearen adierazleak) dichoso. Hi al hitzean ditxosozko Mikel hori? Banakean gogue hi ezautzeko! (AN)

drixken ibili. ad. (Haserrearen adierazleak) estar de bronca. Ontxen’e drixken zabiltzen bi hoyek… beti berdin ditun! (AN)

egundokoak bota/esan. ad. (Haserrearen adierazleak) cantar las cuarenta.

egurra eman. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Jipoitu.

egurtu. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Jipoitu.

Elorrio eduki. ad. (Haserrearen adierazleak) tener un marrón.

emaneziñe. adj. (Haserrearen adierazleak) insoportable. Hoi da emanezine daukebena bi anai hoyek! (AN)

epelak eman/hartu. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Jipoitu. Hartu dittuk epelak, gixajo horrek!

ernegatu eragin. ad. (Haserrearen adierazleak) cabrear, poner hasta las pelotas, inflar los huevos, poner hasta el moño. Lasai dagoena urduri eta haserre jarri. Umiak, kalera! Ernegau erain besterik ez dozue egitten-eta. (BB)

erretxindu. ad. (Haserrearen adierazleak) ponerse de mala leche, cabrearse, mosquearse. Jenio bizian jarri, haserretu. Tabernan etxera juan ezinga geratu giñuazen, eta juan ez banintzuan hobe; etxian zaharra erretxinduta jauan-eta. (BB)

gain egurra emon. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Jipoitu.

ganbelako. iz. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) colleja, coscorrón. Buruan hartu edo ematen den kolpea. Eskolako postikin ganbelakue hartu det. (AZK)

gaztako. ad. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) colleja, coscorrón. Buruaren atzealdean hartu edo ematen den kolpea.

gogait eragin. ad. (Haserrearen adierazleak) poner hasta las pelotas, poner hasta el moño. Amorrarazi; higuindu.

gogaittu. ad. (Haserrearen adierazleak) poner hasta las pelotas, poner hasta el moño. Amorrarazi; higuindu. Eskolako lanak eta dakagun irakasle higuingarrixak gogaittu egitten nabe. (BB)

gogor. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) fuerte. 1. Erdarazko "fuerte" eta "heavy" hitzen euskarazko ordaina.

golpe goorrik jo gabe egon. ad. (Haserrearen adierazleak) no dar un palo al agua. Atsalde osue golpe goorrik jo gabe pasau ta, nekaute haola?! (AN)

gorri-hotsian ibili. ad. (Haserrearen adierazleak) decir las de dios.

gozoa egon. ad. (Haserrearen adierazleak) estar rebotado. Zeharo haserretuta egon. Gauzia bero-bero jaok, hor ez jaok barregurarik; gauziak aldrebes urten jok, eta gozua egongo dok enkargaua! (BB)

haizea hartzera bidali. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda. Gauza edo pertsonaren bat zakar arbuiatu.

hartu arte i konpañia!. ad., int. (Haserrearen adierazleak) se esta sorteando un premio y tienes todos los boletos. Xaxa ta xaxa ai haiz… ze, hartu arte i konpañia?(AN)

Hik flipau eitek!. int. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) ¡tú flipas!. Hiru buelta in ditukela gaur Xoxotea? Hik flipau itek! (AN)

iñusentekerixak esan. ad. (Haserrearen adierazleak) venir con tonterías.

ipur txuntxurrian ostikuakin jo. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una patada en la punta de la canaleta. Bizkar hezurra amaitzen den lekuan ostikoz jo. Ha zelako saltua emon eban ipur txuntxurrian ostikuakin jo nebanian! (BB)

itzontzikerik esan. ad. (Haserrearen adierazleak) venir con tonterías.

jakonitxokek/n. ad. (Haserrearen adierazleak) ¡le daba de hostias!, hasta recibir una hostia. Jakonitxokek zapla bat atzeko aho-haundi horrei… ia behingoz ixiltzean! (AN)

jarduion/k!. ad. (Haserrearen adierazleak) tocar los cojones. Intentzio txarrarekin zirikatu edo lata eman.

kaka biltzea biali. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda.

kakañea bidali. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda.

kazkarreko. iz. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) colleja, coscorrón. Buruan hartu edo emandako kolpea.

kokoteko. iz. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) colleja, coscorrón. Kokotean hartzen edo ematen den kolpea. Ez neban gehixago aguantatzen eta kokoteko bat emon dotsat!

kokoteko zuloaño ein. ad. (Haserrearen adierazleak) cabrear, poner hasta las pelotas, inflar los huevos, poner hasta el moño, ponerse de mala leche. Kokoteko zuloaño inda nitxion gure bizilagunen zaatakin!

kokoteraino egon/jarri. ad. (Haserrearen adierazleak) cabrear, poner hasta las pelotas, inflar los huevos, poner hasta el moño. Lasai dagoena urduri eta haserre jarri.

koskorrak ikutu. ad. (Haserrearen adierazleak) tocar los cojones. Intentzio txarrarekin zirikatu edo lata eman.

koskorreko. iz. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) colleja, coscorrón. Buru hezurrean eman edo hartutako kolpea. Oiñ´e hartu du koskorrekue leixukin. (AZK)

koskorretako. iz. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) colleja, coscorrón. Buruan eman edo hartutako kolpea. Koskorretako galanta hartu du atin kontra. (AZK)

koskorretaraino. adlg. (Haserrearen adierazleak) hasta los huevos, hasta lo/as mismísimos/as, hasta las pelotas. Leporaino, nazka-nazka eginda.

kristonak entzun. ad. (Haserrearen adierazleak) oir las de dios. Norberaren kontra haserre esandakoak entzun. Kristonak entzun jittunan Mikelek Gaztetxeko batzarrian; izan be, ahozabal bat don-eta. (BB)

kristonak esan. ad. (Haserrearen adierazleak) decir las de dios, montar un pollo, montar el chocho. Norbaiten kontra, zeharo haserretuta, handiak esan.

larrutu. ad. (Haserrearen adierazleak) poner a caldo a alguien.

lepazamarreaño. ad. (Haserrearen adierazleak) cabrear, poner hasta las pelotas, inflar los huevos, poner hasta el moño, ponerse de mala leche. Lepazamarreaño inde nitxiok hirekin! Beste holako bat ite baiek haizie hartzea bialduko haut! (AN)

lixibie eman. ad. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Atzo Altunak kriston lixibie eman ziyoan kontrayuei! 6yen laga zian! (AN)

malahostiye harrapau. ad. (Haserrearen adierazleak) cabrear, poner hasta las pelotas, inflar los huevos, poner hasta el moño, ponerse de mala leche. Gaur goizien kotxie hartzea jun da multie zaukela ikusi detenien kriston malahostiye harrapau diat! (AN)

marmarrien jarduna. ad. (Haserrearen adierazleak) refunfuñar. Hoyek marmarrien jardun bai lepo, baño geo eztebe ezerre iten! (AN)

masailekoa eman. ad. (Haserrearen adierazleak) dar un sopapo, dar una bofetada, dar una torta. Eskua zabal-zabalik dela, masailean zaplada eman.

mizkin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) de mal comer, melindroso/a, callado/a, antisocial. 1.Oso gutxi jaten duen pertsona, eta ez edozer. 2. Beti isilik dagoena, jendeareakin egotea maite ez duena. Umetan mizkiña zuan jaten, baiña kankaillu ederra egin dok. (BB)

miztue bota. ad. (Haserrearen adierazleak) lanzar pullas. Hire lagunekin ez hasarrauta hobe, miztue botatzeik-eta! (AN)

muturraldia eduki. ad. (Haserrearen adierazleak) estar de morros. Haserre egon. Gaur gurian muturrak egongo dittun bazkaltzeko; Mikelek jakan muturraldia! (BB)

muturtu. ad. (Haserrearen adierazleak) ponerse de mala leche, cabrearse, mosquearse. Haserretu.

nahikue diñai/diau!. int. (Haserrearen adierazleak) ¡ya basta!. Eztekela Santo Tomasetan ertenber? Nahikue diau! (AN)

nardatua. adj. (Haserrearen adierazleak) hasta los huevos.

nazkatuta egon. ad. (Haserrearen adierazleak) harto/a, cansado/a de. Zerbait edo norbaitekin gogaituta edo aspertuta egotea.

norbaitek bere onetik irten. ad. (Haserrearen adierazleak) perder el temple. Pazientzia galdu. Neure onetik etaratzen najon potrozorri horrek. (BB)

norbaitek beste bat bere onetik atera. ad. (Haserrearen adierazleak) poner del hígado. Pazientzia galdu eragin. Mikel berekoi jartzen danian nere onetik etaratzen nau. (BB)

obarioetaraino egon/jarri. ad. (Haserrearen adierazleak) poner hasta el moño, ponerse de mala leche, cabrearse, cansado/a de. Lasai dagoena urduri eta haserre jarri. Emakumezkoek erabili izan dute.

ostixena jo. ad. (Haserrearen adierazleak) tocar los cojones. Intentzio txarrarekin zirikatu edo lata eman. Hi, beste batena jun hai ostixena jotzea! (AZK)

ostiyek saltsa berdin. int. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) ¡anda ya!, ¡sí hombre!. Biyer’e nei tokatze zatela tabernie irikitzie! Ostiyek saltsa berdin! Jutie zaukek beak nahi baldin badik! (AN)

Otxandixora pikutara bialdu. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda. Gauza edo pertsonaren bat zakar arbuiatu. (BB)

otxandu hai!. int. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) ¡relájate!. Hi, zea, otxandu hai, e?! Nei hola ez hitzein, bestela bakarrizketan segiukoek! (AN)

perka. iz. (Haserrearen adierazleak) colleja. Beste pertsona bati buruaren atzealdean eskuarekin ematen zaion kolpea.

pikulittara bialdu. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda. Gauza edo pertsonaren bat zakar arbuiatu. Juatia jakak alkatiak pikulittara! Tabernak 01:30ian itxi? Zeiñen buruan sartzen dok hori? (BB)

pikutara bidali. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda. Gauza edo pertsonaren bat zakar arbuiatu. (BB)

pipertu. ad. (Haserrearen adierazleak) ponerse de mala leche, cabrearse, mosquearse. Jenio bizian jarri, haserretu. Pipertu ein den nerekin. (AZK)

piztia. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) bestia, animal, ladronzuelo/a. 1.Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. 2. Lapurra

popatik hartzera bidali/joan. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda. Gauza edo pertsonaren bat zakar arbuiatu.

potor zuloraino. adlg. (Haserrearen adierazleak) hasta lo/as mismísimos/as, hasta el coño. Leporaino, nazka-nazka eginda. Potor zuloaiño einde natxion hoinbeste fubolekin. (AZK)

potroak ukitu. ad. (Haserrearen adierazleak) tocar los cojones. Intentzio txarrarekin zirikatu edo lata eman.

potrotaraino. adlg. (Haserrearen adierazleak) hasta los huevos, hasta lo/as mismísimos/as, hasta las pelotas. Leporaino, nazka-nazka eginda.

sakutik hartzera bidali/joan. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda. Gauza edo pertsonaren bat zakar arbuiatu.

senperrenak esan. ad. (Haserrearen adierazleak) decir las de dios.

sesioan ibili. ad. (Haserrearen adierazleak) estar de bronca. Eztabaidan jardun gogor.

suak eta garrak hartuta egon. ad. (Haserrearen adierazleak) como un/a energúmeno/a. Oso haserre egon. San Prudentzioko bide kurutzian bape kulpa barik atzetik jo najuan aurreko autua, eta han urten juan txoferran aldamenekuak suak eta garrak hartuta. (BB)

supixtailie. ad. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) tocar los cojones. Zer haiz ba hi, supixtailie halakue! Hi etorri arte danok pake-pakien gatxaudean eta hi etorri ta danok diskusiyuen jarri gaituk! (AN)

susa. iz., adj. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) peleón/a.

sutan jarri/egon. ad. (Haserrearen adierazleak) cabrear, poner hasta las pelotas, inflar los huevos, poner hasta el moño, ponerse de mala leche. Lasai dagoena urduri eta haserre jarri.

sutu. ad. (Haserrearen adierazleak) cabrear, poner hasta las pelotas, inflar los huevos, poner hasta el moño. Asko haserretu.

txakurraren bostkuadruk!. int. (Haserrearen adierazleak) ¡anda ya!, ¡sí hombre!. 100 euroko multie pagauber detela horreatiken? Txakurren bostkuadruk!(AN)

txakurraren salara bidali/joan. ad. (Haserrearen adierazleak) echar a la calle. Kalera botatzea edo bidaltzea

txiki-txiki egin. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Jipoitu.

txikitu. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Jipoitu.

txikle einda egon. ad. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) harto/a, cansado/a de. Zerbait edo norbaiti itxaroteaz gogaituta edo aspertuta egotea.

tximetaño egon. ad. (Haserrearen adierazleak) hasta los huevos, harto/a, cansado/a de. Zerbait edo norbaitekin gogaituta edo aspertuta egotea. Tximetaño nao zure aitzekiyekin!(AN)

txinatu. ad. (Haserrearen adierazleak) cabrear, poner hasta las pelotas, inflar los huevos, poner hasta el moño, ponerse de mala leche, cabrearse, mosquearse. Jenio bizian jarri, haserretu.

txinpartak dariola egon. ad. (Haserrearen adierazleak) como un/a energúmeno/a. Oso haserre egon.

txotildu hai!. int. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) ¡relájate!. Txotildu hai hi! Eztek ba pentsauko bullaka hitzeiteatik arrazoie emango diatenik?(AN)

urdeustel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) cerdo/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a. 1. Ugerdo, zikina. 2. Besteei beti txarto egiten dabilena.

utzi bakean!. ad. (Haserrearen adierazleak) ¡déjame en paz!. Gauza edo pertsonaren bat zakar arbuiatu.

xalaitu hai!. int. (Haserrearen adierazleak), (Bestelakoak) ¡relájate!. Xalaituai, hi! Ze presa daukek?(AN)

zakilkeitan ibili. ad. (Haserrearen adierazleak) venir con tonterías.

zakurraren ipurdira bidali. ad. (Haserrearen adierazleak) mandar a la mierda. Gauza edo pertsonaren bat zakar arbuiatu.

zaplada eman. ad. (Haserrearen adierazleak) dar un sopapo, dar una bofetada, dar una torta. Eskua zabal-zabalik dela, masailean zaplada eman.

zaplastekoa eman. ad. (Haserrearen adierazleak) dar un sopapo, dar una bofetada, dar una torta. Eskua zabal-zabalik dela, masailean zaplada eman.

ze birikak!. int. (Haserrearen adierazleak) ¡qué huevos!.

zerri alena. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) asqueroso/a, cerdo/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a. 1. Ugerdo, zikina. 2. Besteei beti txarto egiten dabilena.

zopa saldia emon. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Jipoitu. Lapurretan harrapau jittune denda barruan, eta kuadrilla baten artian zopa salda ederra emon jotsene. (BB)

zukutu. ad. (Haserrearen adierazleak) dar una somanta, dar(les) para el pelo, dar de hostias, dar una paliza. Jipoitu.