Hiztegia: Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak

Hiztegi honetan bildu nahi izan ditugu lagunarteko hizkerako berba eta erranaldiak. Oinarrian "Berbeta berua" liburuko hiztegia dago (A. Telleria, Badihardugu Elkartea 2003). Horri gehitu zaizkio: batetik, beste zenbait liburutan jasotako hitzak; bestetik, eta batez ere, gazteei egindako elkarrizketa eta inkestetan batutako hitzak. Marrazkiak: Roberto Landa 'Mundina'. Informazio gehiago

aberaskillo. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) ricachuelo/a. Aberatsari deitzeko forma despektiboa. Aberatsa danari jaixokeratik igarri egitten jakok, beste asko aberaskilluak dittuk. (BB)

adardun. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) cornudo/a. Gizon bati honela esaten zaio bikotekidea beste gizonen batekin dabilenean. "Pauxtin adardun handia duk, bere emaztea Martinekin baitzebilek!" (I)

adarjotaile. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) vacilón/a. Adarra jotzen sarritan ibiltzen dena. Gure Iker adarjoteille fiña, bai horixe! (BB)

adarra joteko makiña. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) vacilón/a. Adarra jotzen sarritan ibiltzen dena.

adarzorrotz. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) cachondo/a. Zakila beti pronto duena (I).

adurti. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) baboso/a. Gozoa izan nahi eta higuingarria besterik ez dena. Hori mutillori idisko ederra bai, baiña adurti galanta be bai; joan dedilla Otxandixora pikutara! (BB)

afanoso/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) afanoso/a, ufano/a. Itxurakerietan ibili eta astuna egiten dena. Mutiko afanosua da, gero, gure semia, beti harropuzkerixan! (BB)

aguretu. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) envejecer antes de tiempo. Fisikoki edo pentsakeraz pertsona zaharkitu. Zer mutillak, golpian aguretu gaittuk ala? Ekiozue biharrari bihar dan letxe, bestela bixarko baba kanpaiak be bertan joko joskuek eta. (BB)

aho-handi. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bocazas, exagerado/a. Handiak botatzen dituena, ia-ia sinestezinak.

ahobero. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bocazas, exagerado/a, charlatán/a, chulo. Handiak botatzen dituena, ia-ia sinestezinak.

ahofin. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sibarita. Beti onetik eta gozo jaten duena. Ez jok ahofiñorrek urdei asko jango, bada be urdeiazpikua eta iberikua, badaezpada. (BB)

ahogaizto. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a. Zakar edo biraoak erabiliz berba egiten duena. Hasarretzen danian ahogaiztokua dok, kontu horrekin! (BB)

ahozabal. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bocazas, exagerado/a, charlatán/a. Handiak botatzen dituena, ia-ia sinestezinak. Hori don ahozabala hori, Mendarotik Gatzagara 100 km dagozela; beruanak kendu! (BB)

ahozatar. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a. Zakar edo biraoak erabiliz berba egiten duena.

ahozikin. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a. Zakar edo biraoak erabiliz berba egiten duena.

ahuntz zahar. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) viejales. 1. Pertsona zahartu samarra. 2. Bizar txikia duen gizona. (I)

ailperitixa. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) vago/a, vagoneta. Pertsona nagia. (I)

akain. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pegajoso/a. 1. Pertsona matrakosoa, besteekin itsatsi egiten dena. "Maite beti izan da oso neska akaina, Joxerekin ateratzen hasi zenean ere, ezin nuen paretik kendu" (I)

aldebiko. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) falso/a, hipócrita. Borondate onaren edo gogo onaren itxurakeriak egiten dituena, alderantziz izanda. Argi horrekin, aldebikua don-eta. Zer komeni jakon, haxe egin; batzutan alde batera, bestietan bestera. (BB)

aldi. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) veleta. Tenperamentuz edo aldartez erraz aldatzen duena.

aldrebes. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) torpe, desmañado/a, poco hábil. Edozein jarduera ikasten zailtasunak dituena edo jarduerak zuzen eta behar den moduan egiten ez dituena.

alu. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) potorro, chocho, coño, malo/a.

ama perrien imi. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) hijo de puta. 1. Putasemea, sasikumea. "Bakotxik...jun popatik hartzen ama perrien imi hori!" (I)

amandola. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) vago/a, vagoneta. 1. Emakume gizen eta alfer samarrei esan ohi zaie, beren gizentasunagatik gehienbat. "Mañoli, hi beti hor eserita, berriz amandola galanta egongo haiz!" (I)

amazulo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) enmadrado/a, apegado/a a la madre. Amaren gonapetik ateratzen ez dena. Ume-umetatik amazulua izan dok eta oin edozer egitteko laguna bihar. (BB)

amorragarri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) fastidioso/a, mosca cojonera, odioso/a, irritante. Amorrua edo asperdura sortu edo eragiten duena.

animalia. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, bruto/a, bestia, animal. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona.

antipar. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) gafotas. 1. Betaurrekoduna gaitzesteko iraina. (I)

apajo. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) zorro, bicho/a, canalla. Gaiztakeriarako joera duen pertsona, bihurria. Hi haiz hi apajue! Beti geiztokeixen! (I)

apo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cerdo/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a, marrano/a. Motza (itsusia, zatarra) eta zikina. (BGP)

aprobetxategi. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) gorrón, chupóptero/a, parásito. Inoiz ordaintzen ez duena, edo doakoak diren kontuetara bakarrik apuntatzen dena.

ardurabako. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) irresponsable, descuidado/a. Izakeragatik edo beste arrazoi batengatik norbere jardueran ardurarik hartzen ez duena. Ardurabako galanta hori! Urtebetian ez jotsen jaramonik egin alkarteko kontuei. (BB)

arlote. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) descuidado/a, desgarbado/a, dejado/a, harapiento/a, andrajoso/a, desaliñado/a. Norberaren itxurari edo eginbeharrei erraz uzten diona.

armatente. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) cachondo/a, calentorro/a. 1. Harreman sexualetarako beti prest dagoen gizona. (I)

arperi. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) comehombres. 1. Neska edo emakume gizonzalea. Batez ere, gizon ezkonduen atzetik dabilena. "Hemen, hemen arperi hori!" (I)

arrabixagarri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) fastidioso/a, mosca cojonera, odioso/a, irritante. Amorrua edo asperdura sortu edo eragiten duena.

arrain. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) zorro, bicho/a, canalla. Gaiztakeriarako joera duen pertsona. Edarra arraiña egindda jaok; beria berandako eta bestiena erdibana. (BB)

arrautza-handi. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) huevón, calzonazos. Asko arduratzen edo larritzen ez den pertsona, lasaia. (I)

artaburu. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a. Pertsona ergela. Horri ezer esatia alperrikua don, artaburu galanta don-eta. (BB)

artamaluta. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a. Pertsona ergela.

artobero. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) egoísta. 1. Bere burua goraipatzen duena. "Hoa hemendik artobero!" (I)

astakilo. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, torpe, bruto/a, bestia, animal. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. Eskolan astokillua zan eta urtiekin ez dok bape aldatu. (BB)

astakirten. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, torpe. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona.

astapistola. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, torpe. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. (I)

astapito. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, bruto/a, bestia, animal. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. (I)

astapotro. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, bruto/a, bestia, animal. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. (I)

astazakil. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, bruto/a, bestia, animal. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. (I)

asto. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, bruto/a, bestia, animal. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. (I)

atzeratu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, bobo/a, ligero/-a de cascos, atontado/a, lerdo/a, subnormal.

autubatzaile. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cotilla. Besteen kontuak jakin nahian ibiltzen dena. Kontuz horrekin, autubatzaille hutsa dok-eta. (BB)

azalili. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bobalicón/a, alelado/a, soso/a, sin sangre. 1. Adimenez motz samarra dena. (I)

babalore. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bobalicón/a, alelado/a, soso/a, sin sangre. Maleziarik gabekoa eta lasaia. Hi haiz izateko babaloria! Zelan esan dotsan hori Mikeli? Ikusiko don bueltia. (BB)

babazto. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) baboso/a. Adurra dariola berbetan dagoena.

badaezpadako. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) dudoso/a, deficiente. Kalitate txarrekoa, pertsona edo tresna.

baju egon. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) estar depre. Baju eon nauk, baiño asteburukin pentsaute, hasi nauk animatzen!

balakari. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) falso/a. 1. Norbaiten onginahia irabazteko hitz faltsu ederrak esaten dizkiona. (I)

baldur. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) torpe, desgarbado/a, grandullón/a. Handi-handia eta ibilera traketsa daukana. (BGP)

baranda. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) jeta, descarado/a. Pertsona bihurri eta lotsa gutxikoa. Bere etxian halako barandia badok, kalian zer izango ete dok. (BB)

bargasta. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) descarada, fresca, echado/a para adelante. Emakume matraka, bihurria, bizia, ausarta eta lotsa gutxikoa. Txanpan pixka batekin eztarria bustiz, Ikusi berria naiz pesta ona guztiz, neska bargasta batek egin zun striptis, ai, ai, egin zun striptis, begiak ase ditut ipurdiz ta titiz. (Trikiti kopla; hitzak: Imanol Lazkano)

bargastona. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) descarada, fresca, echado/a para adelante. Itxura baldar eta lotsa gutxiko emakumea.

barraban. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) zorro, bicho/a, canalla, pillo/a. Gaiztakeriarako joera duen pertsona, bihurria.

barriketero. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) loro, cotorro/a, charlatán/a, parlanchín/a. Hitz jario handia duena. (ARA)

basaganau. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) salvaje. Inongo errespeturik ez diena ez pertsonei, ez gauzei. Aperrik ibiliko zuan eskola onian. Lasturko zezenak baiño basaganau haundixagua dok! (BB)

basati. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) salvaje. Inongo errespeturik ez diena ez pertsonei, ez gauzei.

basati. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bestia, animal. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona.

basurde. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, bruto/a, bestia, animal. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona.

bazter-nahastaile. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) liante. Saltsa guztietan parte hartzeko zaletasuna duena, baina nahi eta ezinean ibiltzen dena. Baztar-nahastaille hutsa don; oin be edarra egin jon Gaztetxerako bafliak erostiakin. Gozua jaon jentia! (BB)

begioker. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cotilla. 1. Beti kuxkuxeatzen dabilena. (I)

belarrimotz. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a. 1. Euskaraz ongi hitz egiten ez dakiena.

beldurti. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) acojonado/a, miedica, cagado/a, achantado/a. Erraz beldurtzen den pertsona.

belendrin. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chinche, travieso/a. Ume zirikatzaileak edo bihurriak izendatzeko erabiltzen da. Zertan habil hor belendriñori; harrapatzen bahaut, ikusiko don! (BB)

beleta. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) inestable. Norbait aldakorra dela adierazteko adjektiboa.

belunabo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo. Gatz gutxiko pertsona. Ez haizela konturatu zer egin daben, hi haiz izateko belunabua! (BB)

berbalapiko. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) loro, cotorro/a, charlatán/a, parlanchín/a. Hitz jario handia duena. Ezin jonat berbalapiko horren onduan egon, kriston abarketia jakan-eta. (BB)

berekoi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) egoísta. Bere buruarengan bakarrik pentsatzen duena. Berekoi hutse izen den Mikelekin ertetzen hasitte! Bazakiñan neri´re gustatzen zitela.

berezi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tiquismiquis, quisquilloso/a.

bero. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) calentorro/a, calientapollas. Beti sexurako prest dagoena, sexu zalea.

berritsu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) loro, cotorro/a, charlatán/a, parlanchín/a. Hitz jario handia duena.

betekax. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Parranda, alkohola, drogak, taberna-giroa) borrachuzo/a. 1. Mozkor franko harrapatzen duenari esaten zaio. (I)

biboterre. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) picolo. 1. Izaera txarrekoa, militarra, goardia zibila. "Hik azkenean biboterre bat ekarriko don etxera".

bilaba. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) falso/a. 1. Zitala, faltsu samarra. (I)

bixigu. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) necio/a, deforme. 1. Ergela. 2. Aurpegian akatsak/deformazioak dituena.

biziztura. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) vivaracho, inquieto, guindilla. Pertsona bizia, geldirik egoten ez dena. Horrendako ez jaok lotuko daben sokaik. Hori dok bizizturia! (BB)

buruarin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, ligero/-a de cascos. Ganora gutxiz eta arinkeriaz jokatzen duena.

burueskax. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) tonto/a, ligero/-a de cascos, majadero/a, atontado/a, lerdo/a.

burugogor. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, terco/a, tozudo/a, cabezota, testarudo/a, duro de mollera. Bereari eusten diona nahiz eta arrazoirik ez eduki. Jaionek Intxortako puntia Bizkaixa dala, eta aldemeneko danak ezetz. Gero Zaragozakuak direla burugogorrak! (BB)

burutik jota egon. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) estar pirado, estar como una cabra. Erotuta egon. Anek etxetik alde egingo duela dio. Burutik jota dago!

busti. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Parranda, alkohola, drogak, taberna-giroa) borrachuzo/a. Sarri mozkortzen dena. Oin´e kopie eskuen hartute? Bustixe haiz gero!

buztangabe. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) miedica. 1. Gizona ez dena, koldarra. (I)

doilor. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) ruin, mezquino/a. Pertsona zital eta harroa. Doillorra haiz hi, doillorra; eskolan burrukan hi baiño gutxiago direnekin bakarrik sartzen haiz, billau egixaz heure taillakuak. (BB)

drogoso. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) broncas, follonero/a. Zalaparta guztietan ibili eta zalapartak asmatzen dituena. Drogosuak Arrasateko kuadrilla horretakuak; beti jaleo danen erdi-erdixan harrapatzen jittune. (BB)

duango. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) gorrón, chupóptero/a, parásito. Inoiz ordaintzen ez duena, edo doakoak diren kontuetara bakarrik apuntatzen dena. Habilidadia euki bihar dok, txikiteuan zapatuero egin eta sekula ordainddu ez. Eskerrak kuadrillan duango bakarra daguan! (BB)

egositako espageti. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sangre de nabo, sin sangre. Gatz gutxiko pertsona.

egoskor. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, terco/a, tozudo/a, cabezota, testarudo/a, duro de mollera. Beti hik euki ber arrazoie! Egoskorro haiz egoskorro!

egoskorrean inork eraman ez. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) ser cabezota. Norbait oso egoskorra dela adierazteko erabiltzen den esamoldea. Bai, horrek temai eutsikoyo, bai! Horri egoskorrian eztiyo iñork eamango. (ZH)

enpagugarri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) asqueroso/a. Higuingarria. (BGP)

epel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sangre de nabo, sin sangre. Besteekiko harremanetan beti ondo gelditzea nahi duena. Gatz gutxiko pertsona. Beti danan atzetik, epela dek ba! (AZK)

erlamiño. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) plasta, plomo, pesado/a. Pertsona astuna. Hori erlamiñuori aldemenian eukitta, kaja bat aspirina gutxi dok. (BB)

erokaskailu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, cabezota, ser cabezota.

erre. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cascarrabias, irritable, borde. Oso erraz haserretzen dena. Ezin leixo larregi zirikatu, erriagua dok zera baiño. (BB)

erretxin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cascarrabias, irritable, borde. Oso erraz haserretzen dena.

eskuluze. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) ladronzuelo/a, sobón/a, pulpo. 1.Asko ukitzen edo laztantzen duen pertsona (zentzu gaitzesgarrian). 2. Lapurra

etxekalte. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) despilfarrador/-a. Norbere etxearen edo interesen kontra ari dena. Askotan broma giroan erabiltzen da. Ze ibili haiz etxeko ollaskoik onena lagunai errealatzen? Hi haiz etxekalte, hi! (ZE)

euli kapau. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo. Gatz gutxiko pertsona.

euskalkaitz. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a. 1. Euskaraz gaizki hitz egiten duena, hizkuntza ongi erabiltzen ez duena.

exkallu. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) flacucho/a, palillo, alambre. Argal-argala dena.

fandanga. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pingo, pendón, golfa. Parranda asko gustatzen zaion emakumea. Fandanga ederra izan zonan gaztetan, eta oin be, lehengo lepotik burua. Ondo egitten jon, eginddakua egindda! (BB)

fardel. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) desgarbado/a, dejado/a, desaliñado/a. Norberaren itxurari edo eginbeharrei erraz uzten diona.

farol. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa. Bera dena baino gehiago erakutsi nahi duena edozein alorretan. Bergara aldian ez jaok kalian argi biharrik han dagozen farol pilliakin. (BB)

flamenka. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pingo, pendón, golfa. Parranda asko gustatzen zaion emakumea.

fraidemutur. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sibarita. 1. Mokofina, goxozalea. (I)

freskatxona. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pingo, pendón, golfa. Parranda asko gustatzen zaion emakumea.

futitu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sinvergüenza, sin sangre.

gaizki bataiatua. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malo/a. 1. Pertsona gaiztoa. (I)

galtzaundi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) huevón, calzonazos. Asko arduratzen edo larritzen ez den pertsona, lasaia.

ganadu. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) zorro, bicho/a, canalla. Gaiztakeriarako joera duen pertsona.

ganorabako. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) insustancial. Bizitasunik eta ganorarik ez duen pertsona.

gantzopil. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo, sin sangre. Odolbakoa. (BGP)

gatzipe(ye). adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo, soso/a. Gatz gutxiko pertsona. Gatzipeye den ba neska hori! Gustoko mutille ikusi ta ezta ikeraik´e!

gatzipeko. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo, soso/a. Gatz gutxiko pertsona.

gauzeztan. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) pequeñajo/a, insignificante, enano/a. 1-Txikia. 2- Ez duena ezertarako balio.

geldo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo, sin sangre. Pertsona motela.

gezurtero. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) trolero/a, mentiroso/a. Gezurrak barra-barra esaten dituena. Gizurtero patatero, ogi txiki panadero. (BB)

gezurti. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) trolero/a, mentiroso/a. Gezurrak barra-barra esaten dituena.

gibel-handi. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) huevón, calzonazos. Asko arduratzen edo larritzen ez den pertsona, lasaia. Gibelaundixa haiz gero, afarirako arrautzak ekartzekotan heu geratu eta ekarri ez! (BB)

gizagaixo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pringado/a, mojigato/a, empanao, desgraciado/a.

gizajo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pringado/a, mojigato/a, empanao, desgraciado/a.

gizon usaia. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) olor a tigre, olor a humanidad.

gogaikarri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) plasta, pelma, fastidioso/a. Amorrua edo asperdura sortu edo eragiten duena. Burutik gora egindda najaok hirekin, gogaikarrixori! (BB)

gogor. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) fuerte. 1. Erdarazko "fuerte" eta "heavy" hitzen euskarazko ordaina.

gose. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) codicioso/a. Dirua edo bestelako gauzak edukitzeko grina handia duen pertsona. Biharrian nerekin diharduena gosia don; ama be saldu egingo leuke dakana baiño gehixau lortzeko. (BB)

grua eruan. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) estar aplatanado/a, estar apalancado/a.

gruakin egon. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) estar aplatanado/a, estar apalancado/a.

haixe. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) veleta. Tenperamentuz edo aldartez erraz aldatzen duena. Gure maixua baiño haixiagorik! Horri ez jaok antzik emoteik. (BB)

haizea (bezalakoa) izan. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) inestable. Norbait edo zerbait aldakorra dela adierazteko esamoldea.

Haizeburu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, ligero/-a de cascos. "Aizak Laxaro, ba al dakik zer egin duen Koxmek? Ba, hori den haizeburuarekin edozein gauza!" (I)

haizetsu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) veleta. Tenperamentuz edo aldartez erraz aldatzen duena.

halamoduzko. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) dudoso/a, deficiente. Kalitate txarrekoa, pertsona edo tresna. - Hori kanpiñori halamoduzkua don. - Orduan, jabia modukua. (BB)

harri kozkor. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tener un marrón, rollo, chungo.

harrikada eduki. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) estar pirado, estar como una cabra. Erotuta egon. Mendixen gora hankautsik antxintxike ikusi diñat. Horrek zauken harrikadie!

harrokillo/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa, presumido/a, arrogante. Bere ustetan besteak baino gehiago dena. Harrokillo galanta hori, eta txakurran putza be ez jok balio. (BB)

harroputz. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa, presumido/a, arrogante.

harrosko. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa, presumido/a, arrogante. Bere ustetan besteak baino gehiago dena.

haundigurako. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa. Bera dena baino gehiago erakutsi nahi duena edozein alorretan.

haundiusteko. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa. Bera dena baino gehiago erakutsi nahi duena edozein alorretan.

hezibako. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) salvaje. Inongo errespeturik ez diena ez pertsonei, ez gauzei.

hitz-aspertu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cotorro/a. 1. Hizketan hasi eta denak gogaitzen dituena. (I)

Hitz-faltsu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) falso/a. 1. Faltsua, bere hitza betetzen ez duen pertsona. (I)

Hodeibeltz. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) gafe. 1. Zorte txarra erakartzen duena. (I)

idor. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, borde, codicioso/a, agarrado/a, tacaño/a, seco/a, soso/a. 1- Duena beretzako gordetzen duena. 2- Jarrera atseginik erakusten ez duena. 3- Geldoa edo ekintzak egitera animatzen ez dena.

ijito. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) ladronzuelo/a. 1. Lapurra, ohoina. Iruzurtia. (I)

ilupa. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) insustancial, inútil. Ganora gutxiko pertsona.

ipurgarbitzaile. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) lameculos, pelota, pelotillero/a. Gauzak gehiegi laudatzen dituen pertsona eta, gainera, bere onerako. Egunen baten nagusixan frakei pegauta geratu bihar haiz, ipurgarbitzaillioi! (BB)

ipurloka. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) inquieto, culo inquieto/a. Leku batean geldirik egon ezin dena. Egon hadi geldik, ipurlokioi! (BB)

ipurterre. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cascarrabias, irritable, borde, nervioso/a. Haserretzeko edo kezkatzeko gauza gutxi behar izaten duena.

irentsi. adj., ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Parranda, alkohola, drogak, taberna-giroa) devorar, tragar la comida, envidioso/a. Jatekoa azkar jan, ia kalte egiteko moduan. Hik jan ez dok jaten, hik iruntsi egitten dok. (BB)

irkin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) agarrado/a, tacaño/a. Duena beretzako gordetzen duena.

itxuragabeko. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) pintas, amorfo/a. Itxura eskasekoa edo itsusia.

jaiki. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa, presumido/a, arrogante. Bere ustetan besteak baino gehiago dena.

jainkotxiki. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sabiondo. 1. Bere ustez, beti arrazoia duena, dena dakiena. "Hi bai haizela jainkottikia! Zer uste duk hirea bakarrik dela ala?" (I).

jakile. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) comilón/a. 1. Asko jaten duena. Tripontzia. (I)

jantxakur. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) gorrón, chupóptero/a, parásito. Besteren kontura ibiltzen den edo bizi den pertsona. Politiko jende hori dana jantxakurrek dittuk. (AZK)

jaregin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) desgarbado/a, dejado/a. Norberaren itxurari edo eginbeharrei erraz uzten diona. Hain jareiña izetia! Danari laga jotsak; begiratik ze ule griña eta erropa jira darabillen. (BB)

kaiku. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a, insignificante. Pertsona ergela.

kaikutzar. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a. 1. Ergel handia. Oso adimen gutxiko pertsona. (I)

kaka praketan egin. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) rajarse, acojonarse, achantarse. Egoera larri batean edo estutasunean atzera egin edo beldurtu.

kaka-mutiko. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) niñato/a, crío/a. Oraindik ume dena, nerabe izatera iristen ez dena. Zelan edango jok horrek kalimotxua? Kakamutikua dok barren! (BB)

kaka-ume. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) niñato/a, crío/a. Oraindik ume dena, nerabe izatera iristen ez dena.

kakahuts. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) necio/a, insignificante. 1. Ezertarako balio ez duena. (I)

kakaiñero. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) acojonado/a, miedica, cagado/a, achantado/a. Beldur handia duen pertsona.

kakanarru. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) canijo/a, pequeñajo/a, enano/a. Garaieraz txikia dena. Hi, mutikua, zer egitten dok tabernan, ondiok barrara be ez haiz aillegatzen-eta? Kanpora, kakanarruori! (BB)

kakaneskatila. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) niñato/a, crío/a. Oraindik ume dena, nerabe izatera iristen ez dena.

kakapirri. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) inquieto, impaciente, culo inquieto/a. 1- Leku batean geldirik egon ezin dena edo lasai egoten ez dakiena. 2- Pazientziarik ez duena.

kakati. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) acojonado/a, miedica, cagado/a, achantado/a, cobarde, gallina. Erraz beldurtzen den pertsona. Zezenan aurrian hire kantzontzilluak ikustekuak izango dittuk, kakatixori! (BB)

kakazorro. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) asqueroso/a. 1. Pertsona nardagarria, nazkagarria. (I)

kakin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) acojonado/a, miedica, cagado/a, achantado/a. Erraz beldurtzen den pertsona.

kale txakur. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) golfo/a. Bizi osoa kalean ematen duena. Hamalau urte bete orduko kale txakur galanta zuan hori. (BB)

kankailu/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) torpe, desgarbado/a, grandullón/a. Pertsona handia eta ibilkeraz baldarra. Horrek gangailluorrek dakan itxuriakin gutxienez saskibaloiko jokalarixa izango don. (BB)

kanpolarrosa. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) obsequioso/a con los de fuera de casa. Etxetik kanpora portaera zintzo eta atsegina duena; etxean, aldiz, erabat aurkakoa. Kalian gizon atsegiña zuan, baiña etxian bizimodu ona ez jotsak emon andriari. Kanpolarrosia izan, besteik ez jaok hamen! (BB)

karakari. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bulloso/a. 1. Isilik egoten ez dakiena. (I)

kardantxilo. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) loro, cotorro/a, charlatán/a, parlanchín/a. Hitz jario handia duena.

kaskagogor. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, terco/a, tozudo/a, cabezota, testarudo/a, duro de mollera. Bereari eusten diona nahiz eta arrazoirik ez eduki. Kaskagogorra haiz, neska! hori ez den hola!

kaskajo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) ligero/-a de cascos, insensato/a, majadero/a. Kaskarin eta kirten samarra.

kaskarin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, ligero/-a de cascos. Ganora gutxiz eta arinkeriaz jokatzen duena.

kaskauta egon. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) estar pirado, estar como una cabra. Erotuta egon. Ertzaiñen aurrin goma-orruk atatzen ibili dek Jon. Hori kaskaute ziok!

kaskazu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, cabezota, ser cabezota.

kasketoso. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, terco/a, tozudo/a, cabezota, testarudo/a, duro de mollera. Bereari eusten diona nahiz eta arrazoirik ez eduki.

kaxkarri. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) asqueroso/a. 1. Zikin eta zarpail ibiltzen dena. (I)

keto. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo, sin sangre, latoso/a, molesto/a. 1- Geldo, motel. 2- Nekagarri, gogaikarri. (BGP)

kikil. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) acojonado/a, miedica, cagado/a, achantado/a, cobarde, gallina. (Mugitzeko) adorerik ez duena. (BGP)

kilin. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sibarita, sin sangre. 1. Ganora gabekoa. 2. Janariarekin muturtxuri eta mizkina dena. "Hau dok hau neska kilina!" (I)

kirten. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bruto/a, ligero/-a de cascos, gamberro/a, insensato/a, majadero/a. 1- Ergela, adimen gutxikoa. 2- Izaeraz zakarra dena.

koipelustre. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) descuidado/a, dejado/a, cerdo/a, mugriento/a, cochino/a, sucio/a. Fardel, narras eta zikina. (BGP)

koipetsu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) baboso/a. Gozoa izan nahi eta higuingarria besterik ez dena.

koipezto. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cerdo/a, mugriento/a, cochambroso/a, cochino/a, sucio/a. Ugerdo zikina. (BGP)

koitadu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bobalicón/a, ingenuo/a, alelado/a, pringado/a, desgraciado/a. 1-Maleziarik gabekoa eta lasaia. 2-Zorte txarra iza(te)n duena edo besteen mende egon ohi dena.

kokolo/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, alelado/a, bobo/a. Adimen gutxi duen pertsona. Kokolua izatia hori dok! Emongo nixkio pare bat belarrondoko espabillatzeko. (BB)

kontakatilu. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a, chivato/a, correveidile, soplón/a, acusica. Salataria.

Kontulari. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cotorro/a. 1. Berritsua, kontakatilua. (I)

kopetadun. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sinvergüenza. 1. Kopeta handia duena. Ausartegia dena. Lotsagabea. (I)

kopetaundi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sinvergüenza. 1. Lotsagabea. (I)

kriston fallua euki. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) estar para Tudela, estar como una cabra.

Kusin. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sibarita. 1. Gutxi jaten duena. (I)

lala. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sin sangre. 1. Gatzik gabekoa. (I)

lanberri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) vago/a, vagoneta. Beti lanez aldatzen ari delako, alferra den norbait definitzeko adjektiboa.

lapiko. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a. Kaikua, tentela. Beti negarrez hao, lapiko! (AZK)

lapikotxiki. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chivato/a, correveidile, soplón/a, acusica. Kontakatilua. Ixildu hai, lapikotxiki! (AZK)

larru sendo. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) jeta, descarado/a. Pertsona bihurri eta lotsa gutxikoa.

lataputero. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) latoso/a. Ez hai izen lataputerue, ta alde ein zak hamendik!

lazki. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cerdo/a, mugriento/a, cochino/a, sucio/a. Zikina. (BGP)

lehor. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, borde, agarrado/a, tacaño/a, seco/a, soso/a. 1- Duena beretzako gordetzen duena. 2- Jarrera atseginik erakusten ez duena. 3- Geldoa edo ekintzak egitera animatzen ez dena. Zegamako festata jun giñen ta dantza pillo bat ein gendun, baiñe nere gizon hau polborie baiño lehorro zan ba, ta ez zun bate dantzaik ein. Oiñ´e leheno bezelakotxe lehorra da; ez da ezertako animatzen! (AZK)

lelo/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, alelado/a, bobo/a. Adimen gutxi duen pertsona.

lepoker. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cotilla. 1. Besteek zer egiten duten jakin nahian dabilena. (I)

lerdo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, bobo/a, ligero/-a de cascos, atontado/a, lerdo/a. Tontoa, kaikua. Lerdue zea ba, beti txorakei iguelak eitten ibiltzen zea. (AZK)

likits. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) falso/a, sucio/a, salido/a, obsceno/a, lascivo/a.

litxarrero. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) goloso/a, chorizo, mangui, ladronzuelo/a. 1- Ganora gutxirekin jaten duena, desorduetan eta, gehienbat, gozokiak. 2- Lapur txikia. 1- Zer zabizie hor armarixuan, letxarreruok? 2- Ez dok hori, ez, bankuetxe batera lapurretara juango; beti iblliko dok frutia, kolonia eta holakuak osten. Letxarrerua dok-eta! (BB)

lizun. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) sucio/a, salido/a, obsceno/a, lascivo/a.

lohi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) sucio/a, salido/a, obsceno/a, lascivo/a.

lorrin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) torpe, sucio/a, chapucero/a. Gauzak trakets eta zikin egiten dituena. (BGP)

lotsabako. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) jeta, descarado/a, sinvergüenza. Lotsa gutxiko pertsona. Hori don izateko lotsabakua, amari be barre egitten jotsan horrek! (BB)

lotsagabe. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) jeta, descarado/a, sinvergüenza. Lotsa gutxiko pertsona.

lupu. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) falso/a, ruin, mezquino/a. Azpijokoan dabilena. Argi horrekin, lupu bat besteik ez dok-eta. (BB)

mainontzi. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) llorica. 1. Marruz eta negarrez, mainak eginez aritzen dena. (I)

maiñoso/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) llorica, llorón/a. Negar handiak egiten dituena (umeekin erabiltzen da batez ere). Hi umetan maiñoso bat hintzan, batez be gabaz. (BB)

makailu hazur. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) flacucho/a, palillo, alambre. Argal-argala dena. (BGP)

makal. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) enclenque. Indar gutxi duena, ahula. Ene, makala da, ba! Ezertako kemenik ez dauke. (AZK)

makera. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cerdo/a, cochino/a, guarro/a. Urdama. (BGP)

mandaeuli. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) plasta, plomo, pesado/a. Pertsona astuna.

mantar. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) torpe, desgarbado/a. Zarpaila, trauskila. (BGP)

mari-maistra. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) marisabidilla. Besteei irakaspenak ematea edo gauzak bere erara egitea gustatzen zaion emakumezkoa. Agintzea gustatzen zaionari ere esaten zaio. Pentsatzen du beti bearek nahi duna ein ber deula. Mari-maixtra hutse da. (AZK)

mari-matraka. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) torpe, revoltosa. Geldirik egoten ez den neska, bazterrak nahasten ibiltzen dena. Eskolan formalagua izango haiz hi, marimatrakiori! (BB)

maribuztan. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) chica fácil. 1. Mutilen atzetik dabilena. (I)

marimutil. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) marichico. Mutilen joerak dituen neskari esan ohi zaio. Haixen ama marimutille ta takarra da, ba! (AZK)

marisarjentu. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) mandona. Agintzea asko gustatzen zion emakumezkoa. Hori dok izateko marisarjentua; danak hartzen jittuk mendian. (BB)

marmarti. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) gruñón/a. Beti marmarrean edo kexu dabilena.

martxantera. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) revoltosa. Geldirik egoten ez den neska, bazterrak nahasten ibiltzen dena.

matraka. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) revoltosa. Geldirik egoten ez den neska, bazterrak nahasten ibiltzen dena.

melenga. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) empalagoso/a. Gozoaren gozoz, gogaikarria dena. Hori don izateko melengia! Dan gozuakin eulixak be gogaittuko littuke. (BB)

memelo/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, torpe, alelado/a, bobo/a, insustancial. 1- Adimen gutxi duen pertsona. 2- Bizitasunik ez duen pertsona.

mihibiko. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) falso/a. 1. Faltsu samarra. (I)

mihigabe. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) callado/a. 1.Beti isilik egoten dena. (I)

mihiluze. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chivato/a. 1. Gauzak, ezin gordean, edozein tokitan zabaltzen dituena. (I)

mihizital. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a. 1. Hitzen bitartez besteen kaltea bilatzen duena. (I)

mika. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) de mal comer, melindroso/a. Jatekoarekin berezia den pertsona. Beti platerran bueltan zeoze lagatzeu mike horrek. (AZK)

mikroondas. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) calentorro/a, calientapollas. Beti sexurako prest dagoena.

miku. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) llorica, llorón/a. Negar handiak egiten dituena.

milinga. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) débil. 1. Makal edo indarrik gabea. (I)

mingainbeltz. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a. 1. Hitz zikin eta lohiez mintzo dena. (I)

mingainluze. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chivato/a. 1. Sekreturik gordetzen ez dakienari esaten zio. (I)

mizkin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) de mal comer, melindroso/a, callado/a, antisocial. 1.Oso gutxi jaten duen pertsona, eta ez edozer. 2. Beti isilik dagoena, jendeareakin egotea maite ez duena. Umetan mizkiña zuan jaten, baiña kankaillu ederra egin dok. (BB)

mokofin. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sibarita. Beti onetik eta gozo jaten duena.

mokogoxo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sibarita. 1. Bere gutiziak, besterik ez, jaten dituena. (I)

mokoker. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a. 1. Gauzak erdizka eta modu txarrean esaten dituena. (I)

mokolo/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, alelado/a, bobo/a. Adimen gutxi duen pertsona.

mokordoustel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malo/a. 1. Pertsona gaizto eta ustela. Ustelkerietarako besterik balio ez duena. (I)

mokoti. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) mocoso/a. Mukiak dariola dabilena. (BGP)

mokozikin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malhablado/a. 1. Zikin eta zabar mintzo dena. (I)

moldakaitz. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) torpe, desmañado/a, poco hábil. Edozein jarduera ikasten zailtasunak dituena edo jarduerak zuzen eta behar den moduan egiten ez dituena. Unibersidadian ibillittakua izango dok, baiña holako moldakatxik ezin leikek topau hasi Bilbon eta Donostiara bittartian. (BB)

moldegabe. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) torpe. 1. Traketsa oso. (I)

momorro. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) callado/a. 1. Isila, maltzurra. (I)

mostrongona. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tosca, seria. Kopeta iluna izaten duena edo beti serio egoten dena. Hori don mostrongonia, ikustiak be bilddurra emoten jon. (BB)

mottel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo, soso/a, sin sangre. Gatz gutxiko pertsona.

motzolina. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) gordo/a, gordinflón/a. Gizena. (Neskekin erabiltzen da normalean) Neska motzolina batek erten zin atea. Harek zauken gerri-bueltie!

mozkortzio. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Parranda, alkohola, drogak, taberna-giroa) borrachuzo/a. Asko edan ohi duenari esaten zaio. Oiñ´e eranin, ze mozkortzio haiz hi! (AZK)

mozolo/a. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a. Pertsona ergela.

muturluze. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cotilla. 1. Muturra besteen gauzetan sartzeko ohitura duena. (I)

muturtsu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tosca, seria. Kopeta iluna izaten duena edo beti serio egoten dena.

muturtxuri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sibarita, de mal comer. 1. Jale txarra. (I)

nagi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) vago/a, holgazán/-a, perezoso/a. Alferra.

nano. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) canijo/a, pequeñajo/a, enano/a. Garaieraz txikia dena.

narras. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) desgarbado/a, dejado/a, cerdo/a, sucio/a, guarro/a, marrano/a. 1. Norberaren itxurari edo eginbeharrei erraz uzten diona. 2. Pertsona zikina.

negarti. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) llorica, llorón/a. Negar handiak egiten dituena.

ninfo. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) calentorro/a, calientapollas. Beti sexurako prest dagoena, sexu zalea.

ñirñirkari. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa. 1. Bere burua besteen aurrean goratzeko joera duena. (I)

obixpo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa. 1.Bere burua besteen gainetik nabarmendu nahi duenari esaten zaio. (I)

odolbako. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo. Gatz gutxiko pertsona. (BGP)

odolbizi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) nervioso/a. 1. Edozein eginbeharrekorekin urduri jartzen dena. (I)

odoltxar. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malo/a. 1. Pertsona gaizto eta zitala. (I)

oilar. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa. 1. Harroputza. (I)

oilargizon. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) miedica, cobarde. 1. Koldarra. (I)

olagarro. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pulpo. 1. Eskua sartuz, zirri egiten ibiltzen dena. "Kentzak esku hori nire hanka gainetik, olagarro horrek!"

ondo betebako lukainka. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) impaciente. 1. Pazientzia gutxiko pertsona. "Josetxuk ez du pazientziarik, ondo betebako lukainkie dozu!" (I)

ozpindu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) amargado/a. 1. Umore garratzeko pertsona. (I)

panparroi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa. 1. Harroputza. (I)

panpota. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) mozo/a. 1- Pertsona puztua edo sendoa dela adierazteko.

papeljale. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) lameculos, pelota, pelotillero/a. Gauzak gehiegi laudatzen dituen pertsona eta, gainera, bere onerako. (BB)

paper erre. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) inútil, inútil. 1. Deus balio ez duena. (I)

pepelontzo/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, alelado/a, bobo/a, atontado/a, lerdo/a. Memeloa. (BGP)

petral. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cascarrabias, irritable, borde. Erraz haserretzen den pertsona.

pigurebako. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) pintas, amorfo/a. Itxura eskasekoa edo itsusia. (BGP)

pikutero/a. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chivato/a, correveidile, soplón/a, acusica. Salataria. Hi pikutero bat haiz; heu juan haiz irakasliagana kristala zeiñek apurtu daben esaten. (BB)

piper. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cascarrabias, borde. Pertsona errea, oso erraz haserretzen dena. Marisa maistrie piperra hunan behintzet! (AZK)

pitobero. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) putero, calentorro/a, mujeriego/a. Beti sexurako prest dagoen gizonezkoa, sexu zalea.

piztia. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) bestia, animal, ladronzuelo/a. 1.Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. 2. Lapurra

popajole. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) maricón. 1. Marikoia, atzelaria.(I)

popazale. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) maricón. 1. Marikoia, atzelaria. (I)

potin. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) canijo/a, pequeñajo/a, enano/a. Txiki-txikia. (BGP)

potro-handi. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) huevón, calzonazos. Asko arduratzen edo larritzen ez den pertsona, lasaia.

potroso. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) huevón, calzonazos, suertudo/a. Asko arduratzen edo larritzen ez den pertsona, lasaia.

potrozorri. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) fastidioso/a, mosca cojonera, irritante. Amorrua edo asperdura sortu edo eragiten duena.

pott inda eon. adlg. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) estar aplatanado/a, estar apalancado/a. Nik ezin diñat gehixo, pott einde geldiu naun. (AZK)

pottobero. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) cachondo/a. 1. Sexu harremanetarako beti pronto dagoen emakumea. (I)

prakanasai. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) huevón, calzonazos. Asko arduratzen edo larritzen ez den pertsona, lasaia.

purrunero. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pedorro/a. 1. Ume puzkertia. (I)

purtzil. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) insignificante, cerdo/a, guarro/a, marrano/a, despreciable. 1. Narrasa. Hi haiz neska purtzille! (AZK) 2. Txikia, kaskarra, arbuiagarria. Ziztrina.

putakume. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) hijo de puta, cabrón, capullo.

putaseme. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) hijo de puta, cabrón, capullo.

putre. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) buitre, águila. Beti zain-zain dagoena, ligatzeari dagokionez.

puzkarrero. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pedorro/a. 1. Puzker pila botatzen duena. (I)

puzkerretero. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pedorro/a. Puzkerrak botatzen dituena.

santuartu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) enchufado/a. Zerbaitetan aurrera egitea lortzen duena beste baten laguntzari esker. Bedeinkaziño guztiekin sartu zuen biharrian alkatiaren santuartu hori. (BB)

sarkor. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cotilla. 1.Sudurluzea, besteen arazoetan sartzen dena. (I)

sarnoso. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) deforme. 1. Aurpegian akatsak/deformazioak dituenari deitzen zaio.

sasiletrau. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sabiondo, listillo, pedante. Bere ustetan jakintsua dena eta jakintsu itxura egin nahi duena. Horrek sasiletrauorrek abadiak baiño berba haundixauak erabiltzen jittuk. Artaburua galanta, bai! (BB)

saskil. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) descuidado/a, cerdo/a, mugriento/a, cochambroso/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a. Zikina, narrasa. (BGP)

saskilon(tzo/a). adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cerdo/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a. Saskil handia. (BGP)

semaforogorri. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) mandona. 1. Dena galarazten duenari esaten zaio. (I)

siku. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) agarrado/a, tacaño/a, seco/a. 1- Duena beretzako gordetzen duena. 2- Jarrera atseginik erakusten ez duena. Hori don izateko sikua, dirua nahikua eta basuraik basura ibiltzen don jateko billa! (BB)

simaurpila. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) miedica, cobarde. 1. Kakatia, beldurtia. (I)

sitxa. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) zorro, bicho/a, jeta, descarado/a, travieso/a, pillo/a, malo/a. Gaiztakeriarako joera duen pertsona, bihurria.

soinubakar. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pesado/a, pelma. 1. Beti gauza bera errepikatzen duena. (I)

sorgin. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) bruja. Izaera bihurri edo gaiztoko emakumea.

sugemihi. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) mentiroso/a. 1. Hitz faltsuez mintzo dena. (I)

sugepozoin. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malo/a. 1. Gaizto samarra, zital handia. (I)

sur-handi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) narigudo/a, narizotas. Sudur handia duena. (BGP)

sustantzibako. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) sin sangre. 1. Geldoa, motela.

takar. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, bruto/a, bestia, animal. 1. Abileziarik edo trebetasunik gabea. 2. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. Izaeraz zakarra. 1. Hi oso takarra haiz lan fin hauek eitteko! (AZK) 2. Hain da takarra, iñok ez dula nahi izeten bearekin jolasin ibili. (AZK)

taket. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a. 1.Tentela, motela. (I)

tarrapatari. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cagaprisas. 1. Beti korrika eta presaka dabilena. (I)

tarratero. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pedorro/a. 1. Uzkertia. (I)

tartail. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cochino/a, guarro/a.

tartaka. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) charlatán/a. 1. Berritsua, kalakaria. (I)

tartera zahar. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a. Mugimendu gutxikoa. (BGP)

tatan. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) insignificante. 1. Txikia, baliorik gabea. (I)

temati. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, terco/a, tozudo/a, cabezota, testarudo/a, duro de mollera. Bereari eusten diona nahiz eta arrazoirik ez eduki.

temoso. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, terco/a, tozudo/a, cabezota, testarudo/a, duro de mollera. Bereari eusten diona nahiz eta arrazoirik ez eduki.

tenker. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, cabezota, ser cabezota.

tente. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chulo, chuloputa, presumido/a, arrogante. Bere ustetan besteak baino gehiago dena.

tentel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, alelado/a, atontado/a.

tipulaburu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, ligero/-a de cascos. 1. Txoriburua, ergela. (I)

tipulanegar. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) falso/a. 1. Negar faltsutan aritzen dena. (I)

tirtiri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) inquieto, guindilla, culo inquieto/a. Leku batean geldirik egon ezin dena. Ezin du geldik eon, tirtiri hutse da. (AZK)

tongolari. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tramposo/a. 1. Tranpati samarra. (I)

tontolapiko. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a. Pertsona ergela. Tontolapikue haiz ba! Ez haiz festikin enteratzen! (AZK)

trakets. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) torpe. Moldakaitza, baldarra; sotiltasunik edo dotoretasunik ez duena. Gauze danak geizki eitten dittuk, moteil! Hi baiño traketsoik ez diat iño ikusi. (AZK)

trankatente. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) mujeriego/a. 1. Nesketan aritzeko beti pronto dagoen gizona. (I)

trauskil. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) torpe, desgarbado/a, basto/a. Moldakaitza, baldarra; sotiltasunik edo dotoretasunik ez duena. (BGP)

trenak ekarritako. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) extranjero/a. 1. Espainiatik etorritakoei deitzeko irainezko izengoitia. (I)

txakur. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) picolo. 1. Espainiako poliziei ematen zaien irainezko izena. (I)

txakurkume. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) hijo de puta. 1. Putakume, sasikume, sasiko. (I)

txaplata. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, caharlatana, ligero/-a de cascos, atontado/a. 1. Ganora handirik gabe hitz egiten duen edo ganora handirik ez duen neska. 2. Hitz jario handia duen neska. Isilduko haiz, txaplatiori; inguru dana aspertu bihar don-eta. (BB)

txarnahi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) malo/a. 1. Besteekiko kaltea nahi duena. (I)

txarritto. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cerdo/a, mugriento/a, cochambroso/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a. Ugerdo, zikina. (BGP)

txatxala. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, ligero/-a de cascos, atontado/a. Emakume kaskarina, oso argia ez dena. Isilik egon hadi, txatxaliori! (BB)

txatxar. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) canijo/a, pequeñajo/a, enano/a. Garaieraz txikia dena.

txepel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) insustancial. Bizitasunik ez duen pertsona. Horrek ez gatzik eta ez berakatzik, txepel hutsa don. (BB)

txepetx. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) canijo/a, pequeñajo/a, enano/a. Txiki-txikia dena. (BGP)

txerbel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) borrachuzo/a. 1. Mutur berotua, pixka bat edan duena baina mozkorturik ez dagoena. (I)

txerrama. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) guarro/a. 1. Zikina, lizun samarra den emakumea. Urdanga, emagaldua. (I)

txingalari. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) follador/a. 1. Larrutan asko ibiltzen dena. (I)

txinparta. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) nervioso/a. 1. Bizi-bizia denari esaten zaio. (I)

txintxarri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cotorro/a. 1. Asko eta ozenki mintzo dena. Berritsu eta alegera. (I)

txolin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, ligero/-a de cascos, atontado/a. Emakume kaskarina, oso argia ez dena.

txoriburu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, ligero/-a de cascos. Ganora gutxiz eta arinkeriaz jokatzen duena. Txoriburu galanta haiz hi! Autua zabalik laga eta giltzak aldian dittuala zinera juan? (BB)

txorikanta. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) chivato/a. 1. Besteen kontuak azaltzen dituena. (I)

txorimalo. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a. Pertsona ergela.

txoriputa. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) buitre, águila. Beti zain-zain dagoena, ligatzeari dagokionez.

txoropito. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a. Leloa, zoroxka, zentzu edo adimen gutxikoa. Hi haiz txoripittue! (AZK)

txortxor. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) charlatán/a, parlanchín/a. Hitz jario handia duena.

txotxatu. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) envejecer antes de tiempo. Fisikoki edo pentsakeraz pertsona zaharkitu. (BB)

txotxolo/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, alelado/a, bobo/a, ligero/-a de cascos, lerdo/a. Buruarina, tonto samarra dena.

ugerdo/a. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cerdo/a, mugriento/a, cochambroso/a, cochino/a, guarro/a. Ugerrez betea, zikina. (BGP)

ulezto. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) descuidado/a, dejado/a, desaliñado/a. Zapaztoa. (BGP)

ume-moko. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) niñato/a, crío/a. Oraindik ume dena, nerabe izatera iristen ez dena.

urde. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cerdo/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a.

urdeustel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) cerdo/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a. 1. Ugerdo, zikina. 2. Besteei beti txarto egiten dabilena.

urdezikin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cochino/a, guarro/a, malo/a.

ustel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) vago/a, vagoneta, malo/a. 1. Alfer handia. (BGP) 2. Pertsona makala. (AZK) 3. Faltsua. 4. Gaiztoa Beti kejatzen, ustela haiz ba! (AZK)

uzkerrontzi. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pedorro/a. Puzkerrak botatzen dituena.

uzkerti. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pedorro/a. Puzkerrak botatzen dituena. (BGP)

xagu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) travieso/a. 1. Bihurria, maltzurra... adierazteko erabiltzen den iraina. (I)

xatelite. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) pesado/a, pelma. 1. Besteen inguruan jira-biraka dabilen matrakosoa. (I)

xerbel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo, sin sangre. Gatz gutxiko pertsona.

xetume. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezón/a, cabezota, ser cabezota.

xupositorio. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) acoplado/a. 1. Apurka-apurka toki edo lagunarte batean sartzen dena. (I)

xur. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) agarrado/a, tacaño/a, seco/a. Duena beretzako gordetzen duena. Zentimoik´e ez du barkatzen. Xurre da, ba! (AZK)

zakar. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) burro/a, torpe, bruto/a, bestia, animal. Bere jardueran burua gutxi eta, gehienetan, indarra erabiltzen duen pertsona. Izaeran leuntasunik ez duen pertsona. Geo ta zakarro dao gure hori! (AZK)

zakilmotz. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, ligero/-a de cascos. 1. Ergela. (I)

zaku-patata. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) gordo/a, gordinflón/a. Gizena. Negurako preparatzen ala? Zaku-patata tipua hartzen hasi haiz. (BB)

zale. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Parranda, alkohola, drogak, taberna-giroa) borrachuzo/a, juerguista. 1-Sarri mozkortzen dena. 2-Parrandan ibiltzea gustatzen zaiona.

zangarin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cagaprisas. 1. Beti korrika eta presaka dabilena. (I)

zangobihur. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) patizambo/a. 1. Hanka mehe eta okerrak dituenari esaten zaio. (I)

zanpan. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, ligero/-a de cascos, atontado/a. Oso argia ez den emakumezkoa. Zanpana haiz ba, neska! (AZK)

zantar. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Amodioa eta sexua) sucio/a, salido/a, obsceno/a, lascivo/a. 1- Gauza txarrak egiten dituena. (BGP) 2- Ez atsegina, zatarra, zikina. 3- Lizuna. Mendi altuen edurre, bota sutera egurre, alaba galanten amak mutil zantarren bildurre. (Bizkaiko kopla herrikoia)

zapaburu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezota, cabezón. 1. Buruhandia. Kaskagorra. (I)

zapazto. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) descuidado/a, dejado/a, desaliñado/a. Ulezto. (BGP)

zarpail. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) basto/a, ordinario/a, grosero/a, harapiento/a, andrajoso/a. 1- Trauskila, baldarra. 2- Itxura txarrarekin edo gaizki jantzita dabilena, arlotea.

zarrapel. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) huevón, calzonazos. Asko arduratzen edo larritzen ez den pertsona, lasaia.

zartada eduki. ad. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) estar pirado, estar como una cabra. Erotuta egon. Horrek daka zartadia horrek! Gauza bakar bat be ez dau eitten normal!

zazpiki. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cascarrabias, impaciente. 1- Haserretzeko edo kezkatzeko gauza gutxi behar izaten duena. 2- Pazientziarik ez duena. Zazpiki samarra zuan gaztetan, gerora lasaittu dok hori. Badakik, urtiak ez dittuk aplerrik pasatzen! (BB)

zelabaitteko. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) dudoso/a, deficiente. Kalitate txarrekoa, pertsona edo tresna. (BB)

zerri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cerdo/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a. 1. Ugerdo, zikina. 2. Besteei beti txarto egiten dabilena. (BGP)

zerri alena. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Haserrearen adierazleak) asqueroso/a, cerdo/a, cochino/a, sucio/a, guarro/a. 1. Ugerdo, zikina. 2. Besteei beti txarto egiten dabilena.

zerriurde. iz., adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cochino/a, guarro/a, malo/a. 1. Maltzurra 2. Garbitzen ez dena.

zital. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cascarrabias, irritable, borde. Oso erraz haserretzen dena. Andereño xittela tokau zaku ba aurten! (AZK)

ziztrin. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) esmirriado/a, insignificante, de mala pinta, poca cosa. Gorpuzkeraz gauza gutxi dena edo itxura eskasekoa. Pertsonei edo gauzei egin diezaieke erreferentzia. - Ziztrin bat don hori, libra bat pasautxo. - Oiñetako ziztrin hoixekin etorri ein ber din boda batea pertsonik! (BB)

zorri. iz. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak), (Ezaugarri fisikoekin lotutakoak) canijo/a, pequeñajo/a, enano/a. Txiki-txikia dena.

zorritsu. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) cabezota, cabezón. 1. Berea egin behar duena kosta ala kosta. "Gizon jatorra zen, ez horietako zorritsu bat". (I)

zozoilo. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) tonto/a, necio/a. 1. Ergela. (I)

zozopilota. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) parado/a, sangre de nabo, sin sangre. Gatz gutxiko pertsona.

zuri. adj. (Irainak eta gaizki-esateak edo adjektibo ezkorrak) falso/a, hipócrita, vago/a. 1- Borondate onaren edo gogo onaren itxurakeriak egiten dituena, alderantziz izanda. 2- Pertsona alferra. Hori dok zurixa izan! Laneko erreminttia ikusi orduko gaixotu egitten dok. (BB)